การแบ่งเปอร์เซ็นต์คนกรีดยางควรเริ่มจากตกลงว่างานใดอยู่ในความรับผิดชอบของใคร และแบ่งจากยอดก่อนหรือหลังหักค่าใช้จ่าย บทความนี้เสนอเช็กลิสต์คุยงานและตัวอย่างคำนวณ ไม่กำหนดอัตรากลางหรือแทนคำปรึกษาสัญญาจ้าง
ระบุคู่สัดส่วนและฐานที่นำมาแบ่ง
เขียนชัดว่าเปอร์เซ็นต์แรกเป็นของเจ้าของสวนหรือคนกรีด และคิดจากยอดขายรวม ยอดหลังค่าขนส่ง หรือฐานอื่น อัตราที่เห็นในโครงการรัฐบางโครงการไม่ควรนำมาสรุปเป็นอัตราบังคับของการจ้างกรีดยางทุกสวน ข้อตกลงและกฎหมายที่เกี่ยวข้องต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริง
แจกแจงงานก่อนต่อรองอัตรา
ระบุว่ารวมกรีด เก็บ ขนส่ง ทำแผ่น ล้างถ้วย ลับมีด หรือดูแลวัชพืชด้วยหรือไม่ รวมถึงจำนวนต้น สภาพทางเข้า และรูปแบบผลผลิตที่ขาย งานเพิ่มควรถูกบันทึกและคุยค่าตอบแทนให้เข้าใจตรงกันก่อนเริ่ม ไม่ปล่อยให้แต่ละฝ่ายตีความเอง
ค่าใช้จ่ายใครออกและหักเมื่อไร
ทำรายการอุปกรณ์ วัสดุผลิต ค่าน้ำมัน ค่าขนส่ง และค่าซ่อม แยกค่าใช้จ่ายประจำสวนกับค่าใช้จ่ายขายผลผลิต ตกลงหลักฐานที่ใช้หักและผู้อนุมัติ เพื่อไม่ให้ยอดแบ่งลดลงจากรายการที่อีกฝ่ายไม่ทราบ
ตัวอย่างสมมติ 60 ต่อ 40
หากตกลงเจ้าของ 60% คนกรีด 40% จากยอด 5,000 บาท คนกรีดได้ 2,000 บาท แต่ถ้าตกลงหักค่าขนส่ง 200 บาทก่อนแบ่ง ฐานเหลือ 4,800 บาท คนกรีดได้ 1,920 บาท ตัวเลขสัดส่วนนี้เป็นตัวอย่างเท่านั้น ใช้ชี้ว่าฐานแบ่งสำคัญพอ ๆ กับเปอร์เซ็นต์
ตกลงวันพักและการดูแลหน้ายาง
เขียนรอบกรีด วันฝนตก ช่วงผลัดใบ การหยุดเมื่อต้นมีปัญหา และผู้ตัดสินใจร่วมกับเจ้าหน้าที่เมื่อจำเป็น ไม่ตั้งแรงจูงใจให้กรีดลึกหรือกรีดชดเชยถี่จนต้นเสีย ควรมีวิธีแจ้งงานล่วงหน้าเมื่อฝ่ายใดทำงานไม่ได้และแนวทางจัดหาคนแทน
บันทึกยอดและทบทวนเป็นรอบ
ให้ทั้งสองฝ่ายดูใบชั่ง ราคาขาย ค่า DRC รายการหัก และยอดแบ่ง พร้อมยืนยันรับเงิน เก็บสำเนาข้อตกลงไว้ทั้งคู่ เมื่อเปลี่ยนงานหรือสัดส่วนให้บันทึกใหม่ หากมีข้อพิพาทเรื่องสถานะการจ้างหรือสิทธิแรงงาน ควรปรึกษาหน่วยงานแรงงานหรือผู้ให้คำปรึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้อง

