ใบจุดสีน้ำตาลข้าวเป็นโรคเชื้อราที่พบเป็นจุดกลมหรือรูปไข่บนใบ การจัดการควรดูเมล็ดพันธุ์และสภาพดินร่วมด้วย ไม่เริ่มจากพ่นสารเพียงอย่างเดียว
เริ่มจากบันทึกพันธุ์ อายุข้าว จุดที่พบ และการเปลี่ยนแปลงในแปลง อาการเพียงอย่างเดียวอาจยังระบุสาเหตุไม่ได้ หากไม่แน่ใจควรส่งภาพจริงและตัวอย่างให้เจ้าหน้าที่เกษตรหรือศูนย์วิจัยข้าวช่วยตรวจ ก่อนเสียค่าใช้จ่ายจัดการผิดจุด
รู้จักสาเหตุและส่วนที่เสียหาย
เชื้อรา Bipolaris oryzae เป็นสาเหตุของโรคนี้ นอกจากแผลบนใบยังเกี่ยวข้องกับอาการบนเมล็ดได้ การประเมินจึงควรดูใบและรวงตามระยะข้าว ไม่ใช้จำนวนจุดบนใบเดียวสรุปความเสียหายทั้งแปลง
แยกจากโรคไหม้และใบขีด
จุดสีน้ำตาลมักกลมหรือรูปไข่และอาจมีขอบเหลือง ส่วนโรคไหม้มีลักษณะแผลที่ต้องพิจารณาต่างกัน และใบขีดสีน้ำตาลเป็นอีกโรคหนึ่ง หากแผลเก่ารวมกันจนดูยาก ให้หาตัวอย่างระยะเริ่มต้นประกอบ ไม่วินิจฉัยจากสีอย่างเดียว
ดูเมล็ดและประวัติแปลง
เชื้ออาจติดไปกับเมล็ดและแพร่ด้วยสปอร์ จดแหล่งเมล็ด การปลูกต่อเนื่องและสภาพบำรุงดินไว้ด้วย หากพบเมล็ดด่างไม่ควรเก็บเป็นพันธุ์โดยไม่ตรวจคุณภาพ เพราะผลผลิตเพื่อบริโภคกับเมล็ดพันธุ์มีเงื่อนไขต่างกัน
จัดธาตุอาหารให้ตรงข้อมูล
ตรวจความสมบูรณ์และผลวิเคราะห์ดินก่อนเติมธาตุ ไม่ใช้สูตรปุ๋ยหรืออัตราเดียวกับทุกแปลง วางแผนบำรุงดินและจัดการเศษพืชให้เหมาะกับรอบปลูก รวมถึงวัชพืชที่เป็นแหล่งสะสม โดยไม่เผาเป็นคำตอบแรก
ดูใบธงและผลต่อคุณภาพรวง
ในช่วงใกล้ออกรวงให้ติดตามใบที่มีบทบาทเลี้ยงเมล็ดและสภาพฝน ถ้ารอยใหม่เพิ่มหรือมีรวงผิดปกติ ส่งภาพและตัวอย่างให้เจ้าหน้าที่ช่วยประเมิน อย่าสรุปว่าพ่นแล้วจุดเก่าต้องหายจึงถือว่าได้ผล
เช็กลิสต์สำรวจและบันทึกผล
- ถ่ายจุดเริ่มต้นและแผลที่พัฒนาแล้ว
- จดแหล่งเมล็ดและข้อมูลปุ๋ย–ดิน
- สำรวจใบธงและเมล็ดเมื่อถึงระยะออกรวง
ก่อนเลือกผลิตภัณฑ์ป้องกันกำจัด
หากจำเป็นต้องใช้ผลิตภัณฑ์ ให้ตรวจทะเบียนและฉลากที่ใช้กับข้าวและเป้าหมายนั้นโดยตรง รวมอัตรา วิธีใช้ ระยะปลอดภัยและอุปกรณ์ป้องกัน ขอคำแนะนำที่ตรงกับพื้นที่และระยะข้าว ไม่ผสมหลายชนิดหรือเพิ่มอัตราจากการคาดเดา และไม่ใช้ชื่อสารจากเอกสารเก่าแทนการตรวจฉลากปัจจุบัน
คำถามที่พบบ่อย
เหมือนโรคใบขีดสีน้ำตาลไหม?
เป็นชื่อโรคต่างกัน ต้องพิจารณารูปร่างและตำแหน่งแผล
เพิ่มโพแทสเซียมทันทีดีไหม?
ควรดูผลดินและปุ๋ยที่ใส่ไปแล้วก่อน ไม่ใช้การพบแผลแทนผลวิเคราะห์ธาตุ
อ่านต่อเพื่อวางแผนทั้งแปลง
แหล่งข้อมูลและภาพอาการจริง
เรียบเรียง 14 พฤศจิกายน 2569 โดยเกษตรไร่นา ภาพปกและภาพประกอบสร้างด้วย AI เนื้อหาเป็นแนวทางสำรวจและจัดการเบื้องต้น ไม่แทนผลตรวจตัวอย่างหรือคำแนะนำเฉพาะแปลง

