ออกแบบระบบน้ำหยด: คำนวณอัตราไหล แบ่งโซน และเลือกปั๊มให้เหมาะกับแปลง

ออกแบบระบบน้ำหยดควรเริ่มจากพืช แปลงและน้ำต้นทุน แล้วจึงเลือกท่อกับปั๊ม ไม่ควรซื้อปั๊มมาก่อนแล้วพยายามต่อสายให้เต็มพื้นที่ เพราะแรงดันที่เหลือปลายสายและปริมาณน้ำจริงอาจไม่ตรงกับที่คาด

ข้อมูล 5 ชุดที่ควรเก็บ

  1. ผังพื้นที่: ระยะทางจริง ระดับสูงต่ำ และตำแหน่งโซน
  2. พืชและดิน: ระยะปลูก ความลึกรากโดยประมาณ และการซึมน้ำ
  3. น้ำต้นทุน: ปริมาณที่สูบได้ต่อเนื่อง ไม่ใช่เฉพาะปริมาณที่เห็นในบ่อ
  4. คุณภาพน้ำ: ตะกอน สาหร่าย และประเด็นคุณภาพที่ต้องตรวจ
  5. อุปกรณ์: อัตราจ่ายหัว ช่วงแรงดันใช้งาน และความยาวแนวที่รุ่นนั้นรองรับ

หากไม่มีข้อมูลอัตราไหลของปั๊มที่แรงดันใช้งาน ควรขอกราฟปั๊มจากผู้จำหน่ายและให้ผู้มีความรู้ตรวจ ไม่เลือกด้วยขนาดแรงม้าอย่างเดียว

ลำดับออกแบบระบบน้ำหยด สำรวจพื้นที่ คำนวณน้ำ และแบ่งโซน
ลำดับออกแบบระบบน้ำหยด สำรวจพื้นที่ คำนวณน้ำ และแบ่งโซน • ภาพประกอบสร้างด้วย AI ไม่ใช่แบบติดตั้งรับรอง

คำนวณน้ำต่อโซนแบบง่าย

อัตราน้ำต่อโซน = จำนวนจุดจ่ายที่เปิดพร้อมกัน × อัตราจ่ายต่อจุด ตัวอย่างสมมติ 20 แนว แนวละ 30 เมตร ระยะรู 0.30 เมตร จะมีประมาณ 100 จุดต่อแนว รวม 2,000 จุด หากรุ่นสมมติจ่ายจุดละ 1 ลิตรต่อชั่วโมงที่แรงดันกำหนด โซนนี้ต้องการประมาณ 2,000 ลิตรต่อชั่วโมง หรือ 2 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง

ตัวเลขจริงต้องดูตำแหน่งหัวและอัตราจ่ายที่แรงดันจริง การเปิดหลายโซนพร้อมกันต้องรวมทุกโซน ไม่ใช่ใช้ค่าสูงสุดของโซนเดียวแทนทั้งหมด

กำหนดเวลาโดยตรวจน้ำที่พืชต้องการ

เวลาให้น้ำ = ปริมาตรที่ต้องจ่าย ÷ อัตราน้ำจริงของโซน เช่น ต้องจ่าย 1,000 ลิตร และโซนวัดได้ 2,000 ลิตรต่อชั่วโมง จะใช้ประมาณ 0.5 ชั่วโมง แต่หากต้องการปริมาตรสุทธิถึงราก ต้องพิจารณาประสิทธิภาพระบบและการสูญเสียเพิ่ม ไม่ใช้ตัวอย่างนี้เป็นคำสั่งรดน้ำรายวัน

การแปลงความลึกน้ำใช้หลัก 1 มิลลิเมตรบนพื้นที่ 1 ตารางเมตรเท่ากับ 1 ลิตร ตัวอย่าง 4 มิลลิเมตรบน 500 ตารางเมตรคือ 2,000 ลิตร ตัวเลข 4 มิลลิเมตรเป็นสมมติฐาน ไม่ใช่ความต้องการมาตรฐานของผักทุกชนิด ต้องอาศัยข้อมูลพืช อากาศ ฝน และความชื้นดิน

เลือกปั๊มจากอัตราไหลและแรงดัน ไม่ใช่แค่แรงม้า
เลือกปั๊มจากอัตราไหลและแรงดัน ไม่ใช่แค่แรงม้า • ภาพประกอบสร้างด้วย AI ไม่ใช่แบบติดตั้งรับรอง

แรงดันไม่ได้มีแค่ที่ปั๊ม

แรงดันที่ต้องจัดให้ระบบต้องครอบคลุมแรงดันทำงานของหัว ผลต่างระดับ และการสูญเสียตามท่อ ข้อต่อ วาล์วและกรอง โดยตรวจสภาพกรองและการไหลจริงร่วมกัน การเพิ่มความยาวสายโดยไม่คำนวณใหม่อาจทำให้ปลายแถวจ่ายน้ำน้อย

เลือกความละเอียดและขนาดกรองจากคุณภาพน้ำกับคู่มือหัวจ่าย ไม่ใช้ค่า mesh เดียวกับทุกระบบ หากจะใส่ปุ๋ยผ่านน้ำต้องเพิ่มการป้องกันไหลย้อนและตรวจวัสดุ/ความเข้ากันได้แยกต่างหาก

ตรวจรับก่อนใช้งานเต็มแปลง

  • ตรวจแรงดันที่ตำแหน่งสำคัญขณะเปิดโซนจริง
  • ตวงน้ำจากต้น–กลาง–ปลายและจุดสูงต่ำ ด้วยเวลาเท่ากัน
  • ตรวจดินบริเวณราก ไม่ตัดสินจากผิวดินเพียงจุดเดียว
  • บันทึกผลและปรับตามเกณฑ์ผู้ผลิตหรือผู้ออกแบบก่อนขยายระบบ

แบ่งโซนมากขึ้นดีเสมอไหม

ไม่เสมอ ช่วยลดน้ำที่ต้องส่งพร้อมกันได้ แต่เพิ่มเวลาการทำงานและภาระสลับโซน ต้องตรวจว่ารดครบได้ภายในเวลาที่มี และปั๊มทำงานในช่วงที่เหมาะสม

อ่านต่อ พื้นฐานระบบน้ำหยด และ วางแผนน้ำหน้าแล้ง

อ้างอิง: Netafim: Drip Irrigation System Handbook และ FAO: Irrigation Scheduling ตัวอย่างคำนวณจัดทำเพื่อการเรียนรู้ ไม่แทนแบบชลประทานที่ตรวจหน้างาน


จัดทำโดยเกษตรไร่นา ตรวจแหล่งข้อมูล 21 ตุลาคม 2569 ตัวเลขตัวอย่างเป็นสมมติฐานเพื่อการเรียนรู้ ต้องปรับตามแปลงและคู่มืออุปกรณ์ ภาพปกและภาพเนื้อหาสร้างด้วย AI เป็นภาพประกอบ ไม่ใช่แบบติดตั้งที่รับรองหรือหลักฐานทดลองภาคสนาม

More From Forest Beat

ทดสอบความงอกข้าวก่อนปลูก สุ่มเมล็ด นับต้นอ่อนปกติ และคิดเปอร์เซ็นต์

ทดสอบความงอกข้าวก่อนปลูก สุ่มเมล็ด นับต้นอ่อนปกติ และคิดเปอร์เซ็นต์

วิธีตรวจความงอกเมล็ดข้าวเบื้องต้น แยกต้นอ่อนปกติจากเมล็ดแค่แตกราก พร้อมตัวอย่างคำนวณและข้อจำกัดของการทดสอบเอง
ความรู้เกษตร
0
minutes
เลือกพันธุ์ข้าวอย่างไร เริ่มจากตลาด น้ำ พื้นที่ และความเสี่ยงของแปลง

เลือกพันธุ์ข้าวอย่างไร เริ่มจากตลาด น้ำ พื้นที่ และความเสี่ยงของแปลง

วิธีคัดพันธุ์ข้าวก่อนปลูก ใช้เช็กลิสต์ตลาด น้ำ ฤดู โรค และเมล็ดพันธุ์ พร้อมแบบเปรียบเทียบต้นทุนที่ไม่ยึดผลผลิตสูงสุด
ความรู้เกษตร
0
minutes
ข้าวพื้นเมืองและพันธุ์ข้าวใหม่ เช็กชื่อ อัตลักษณ์ และข้อมูลก่อนนำมาปลูก

ข้าวพื้นเมืองและพันธุ์ข้าวใหม่ เช็กชื่อ อัตลักษณ์ และข้อมูลก่อนนำมาปลูก

แยกข้าวพื้นเมืองกับพันธุ์พัฒนาใหม่ ตรวจชื่อพ้อง แหล่งเมล็ดและสถานะข้อมูล พร้อมแนวทางทดลองและเก็บบันทึกพันธุ์
ความรู้เกษตร
0
minutes
ข้าวและพันธุ์ข้าวไทย รู้จักชนิด กลุ่มพันธุ์ และเส้นทางเลือกปลูกให้เหมาะกับแปลง

ข้าวและพันธุ์ข้าวไทย รู้จักชนิด กลุ่มพันธุ์ และเส้นทางเลือกปลูกให้เหมาะกับแปลง

รู้จักพันธุ์ข้าวไทย แยกชนิด ช่วงแสง นิเวศ และการแปรรูป พร้อมแนวทางอ่านข้อมูลพันธุ์และเชื่อมจากการเลือกเมล็ดถึงตลาด
ความรู้เกษตร
0
minutes
เกษตรไร่นา ความรู้เกษตรอ่านง่าย ใช้ได้จริงเกษตรไร่นา ความรู้เกษตรอ่านง่าย ใช้ได้จริง