ดูแลทุเรียนปีแรกควรให้ความสำคัญกับการตั้งตัวของรากและการสร้างทรงต้น มากกว่าการเร่งให้สูงเร็ว ต้นที่ใบเขียวไม่ได้แปลว่ารากแข็งแรงเสมอไป จึงต้องตรวจดิน น้ำ ลม และโคนต้นร่วมกัน แล้วปรับการดูแลตามสภาพจริงของแต่ละจุดในสวน
เริ่มจากตรวจต้นและพื้นที่ปลูก
เก็บข้อมูลพันธุ์ แหล่งซื้อ วันที่ปลูก และสภาพตุ้มรากตั้งแต่รับต้น ตรวจรอยช้ำ รอยรัดถุง และความเสียหายบริเวณโคน หลังปลูกให้ดูระดับดินที่โคน ไม่เติมดินกลบสูงเพื่อทำให้ต้นตั้งตรง หากต้นโยกควรแก้การพยุงและหาสาเหตุ ไม่เหยียบอัดดินชิดรากแรง ๆ
จัดน้ำให้รากมีทั้งน้ำและอากาศ
ตรวจความชื้นข้างตุ้มรากและดินรอบนอก ไม่มองเฉพาะผิวที่ถูกแดด เปิดน้ำแล้วสังเกตว่าซึมถึงบริเวณรากหรือไหลออกข้างโคก ปรับความถี่ตามดิน ฝน และขนาดต้น ไม่ใช้เวลาปั๊มเดียวกันตลอดปี หากดินเปียกแต่ต้นเหี่ยวควรหยุดคิดเรื่องเพิ่มน้ำแล้วตรวจการระบายและรากก่อน
ลดความเครียดจากแดดและลม
ต้นเพิ่งย้ายปลูกอาจต้องมีร่มพรางชั่วคราวตามสภาพพื้นที่ แต่ต้องไม่ทึบจนลมไม่ผ่านหรือให้ร่มเงาถาวรโดยไม่ประเมินการเติบโต หลักพยุงควรมั่นคง ใช้วัสดุผูกอ่อนและตรวจไม่ให้รัดลำต้น เมื่อต้นแข็งแรงให้ปรับการพรางและการพยุงอย่างค่อยเป็นค่อยไป
ปุ๋ยและวัชพืชต้องไม่ทำร้ายต้นเล็ก
ใช้ผลตรวจดินและคำแนะนำในพื้นที่ประกอบแผนปุ๋ย ไม่เร่งด้วยอัตราของต้นให้ผล ไม่กองชิดโคนหรือใส่ขณะดินแห้งจัด ควบคุมวัชพืชใกล้ต้นอย่างระวังไม่ให้เครื่องตัดโดนเปลือกหรือรากตื้น ใช้วัสดุคลุมที่สะอาดและเว้นโคน ไม่ใช้เศษพืชเป็นโรคมาคลุม
เริ่มจัดทรงและเฝ้าระวังอาการ
ติดตามกิ่งหลักและกิ่งที่เบียดกันตั้งแต่ต้นยังเล็ก แต่ไม่ตัดหนักจนเหลือใบน้อย ตรวจใบอ่อน รอยกัด แผลโคน และการแห้งของยอด ถ่ายรูปต้นเดิมจากมุมเดิมเพื่อเทียบพัฒนาการ หากหลายต้นในโซนเดียวมีอาการพร้อมกัน ให้ตรวจน้ำ ดิน และระบบจ่ายก่อนสรุปว่าเป็นการขาดปุ๋ย
แบบบันทึกต้นเล็กที่ใช้ได้จริง
ทำตารางหมายเลขต้น วันที่ตรวจ ความชื้น ฝน การให้น้ำ ปุ๋ย อาการ และสิ่งที่แก้ไข แยกต้นปกติออกจากต้นที่ต้องติดตาม ประเมินจากยอดใหม่ ใบและความมั่นคงของต้นร่วมกัน ไม่ตั้งเป้าว่าทุกต้นต้องโตเท่ากัน หากอาการทรุดต่อเนื่องให้นำภาพและประวัติการดูแลปรึกษาสำนักงานเกษตรอำเภอหรือหน่วยงานวิชาการ
อ่านต่อเพื่อวางแผนสวน
แหล่งข้อมูลและขอบเขตคำแนะนำ
เรียบเรียงจากแนวทางหน่วยงานเกษตรและกรอบตรวจสวนเบื้องต้น ควรปรับตามดิน น้ำ อายุและความสมบูรณ์ของต้น ภาพประกอบไม่ใช่แบบวิศวกรรมหรือผลวินิจฉัยโรค
